Η ορθοδοντική πρόληψη στην παιδική ηλικία θέτει τις βάσεις για την υγιή ανάπτυξη των δοντιών και των γνάθων.

Οι οδοντίατροι συνιστούν η πρώτη επίσκεψη σε ορθοδοντικό να γίνεται στην ηλικία των 7 ετών. Σε αυτή την ηλικία:

• Ξεκινά η αλλαγή των νεογιλών (παιδικών) δοντιών.
• Ανατέλλουν οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι, η θέση των οποίων είναι καθοριστική για την σύγκλειση.
• Εμφανίζονται στην πρόσθια περιοχή οι μόνιμοι άνω και κάτω τομείς.

Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων πριν αυτά εξελιχθούν σε πιο σοβαρές ανωμαλίες και απαιτήσουν πολύπλοκες θεραπείες στο μέλλον.

Α. Έξεις και ορθοδοντική

Ορισμένες συνήθειες των παιδιών, όπως η χρήση πιπίλας, η ‘’έξη δακτύλου’’ (η κακή στοματική συνήθεια του πιπιλίσματος του δακτύλου) ή η παρατεταμένη χρήση μπιμπερό, προκαλούν πρόβλημα στην ανάπτυξη των δοντιών και του προσώπου εφόσον συνεχίζονται μετά το 4^ο-5^ο  έτος της ηλικίας.

Τρόποι που μπορεί να βοηθήσει ο ορθοδοντικός

1. Εκτίμηση των επιπτώσεων

          •        Ελέγχει αν η συνήθεια έχει προκαλέσει προβλήματα, όπως:

          •        ανοικτή δήξη (αδυναμία σύγκλεισης των δοντιών μπροστά)

          •        προώθηση άνω δοντιών (πεταχτά δόντια),

          •        στένωση της άνω γνάθου (τριγωνικό σχήμα).

2. Συμβουλευτική και υποστήριξη διακοπής της συνήθειας

          •        Εξηγεί στο παιδί και στους γονείς τις συνέπειες.

          •        Δίνει στρατηγικές και θετικές τεχνικές για να μειωθεί η συνήθεια.

          •        Μπορεί να χρησιμοποιήσει είδη «καλής συνήθειας»

3. Συσκευές διακοπής συνήθειας (σταθερές ή κινητές)

4. Διόρθωση ορθοδοντικών προβλημάτων

Αν η συνήθεια έχει ήδη επηρεάσει τη σύγκλειση διορθώνει:

          •        την ανοικτή δήξη,

          •        τη θέση των δοντιών,

          •        τη μορφή του οδοντικού τόξου, με σιδεράκια ή άλλες ορθοδοντικές τεχνικές.

Πότε πρέπει να ζητήσετε βοήθεια;

• Αν η συνήθεια συνεχίζεται μετά τα 4–5 έτη.
• Αν βλέπετε ότι τα μπροστινά δόντια αρχίζουν να «ανοίγουν» ή να προβάλλουν.
• Αν το χαμόγελο αρχίζει και γίνεται πολύ στενό και τριγωνικό.
• Αν το παιδί δεν μπορεί μόνο του να σταματήσει τη συνήθεια.

Β. Σκελετικά προβλήματα

Κατά την παιδική ηλικία είναι δυνατόν να εμφανιστούν σκελετικές δυσαρμονίες, όπως:

• στένωση άνω γνάθου
• προγναθισμός ή οπισθογναθισμός
• ασυμμετρίες προσώπου

Η έγκαιρη ορθοδοντική παρέμβαση επιτρέπει τη διόρθωση ή τον περιορισμό αυτών των προβλημάτων, αξιοποιώντας τη δυναμική ανάπτυξη του παιδιού. Με τη χρήση ειδικών λειτουργικών ή ορθοπεδικών μηχανισμών, μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση της σύγκλεισης και της σκελετικής ισορροπίας, μειώνοντας την ανάγκη για πιο σύνθετες θεραπείες σε μεγαλύτερη ηλικία.

Η αντιμετώπιση γίνεται με κινητούς ή ακίνητους ορθοδοντικούς μηχανισμούς.

Γ. Προβλήματα διατήρησης χώρου

Η πρόωρη απώλεια νεογιλών δοντιών, λόγω τερηδόνας ή τραυματισμού, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του απαραίτητου χώρου για την ανατολή των μόνιμων δοντιών. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει συνωστισμό, παρεκτοπίσεις ή καθυστερημένη ανατολή των μονίμων.

Σε τέτοιες περιπτώσεις εφαρμόζονται μηχανήματα διατήρησης χώρου, κινητοί ή ακίνητοι μηχανισμοί, που διατηρούν τον διαθέσιμο χώρο έως την ανατολή των μόνιμων δοντιών. Η σωστή και έγκαιρη χρήση τους αποτελεί βασικό στοιχείο της προληπτικής ορθοδοντικής και συμβάλλει στη διατήρηση της ομαλής οδοντικής ανάπτυξης.